Cái bắt tay ở Nara: Nhật - Hàn ưu tiên hợp tác trong một thế giới bất ổn

Ngày 13/1, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã bắt đầu chuyến thăm thành phố Nara, quê hương của nữ Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trong khuôn khổ chuyến ngoại giao con thoi giữa lãnh đạo hai nước. Tại đây, hai nhà lãnh đạo đã tái khẳng định “tầm quan trọng chiến lược” của quan hệ Nhật - Hàn, đặc biệt là đối với ổn định khu vực.

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo được giới quan sát đánh giá là bước đi quan trọng nhằm củng cố quan hệ cá nhân thông qua các chuyến thăm lẫn nhau, đồng thời kéo hai quốc gia xích lại gần hơn trong giai đoạn thế giới đối mặt với nhiều bất ổn.

Hướng tới tương lai trong một thế giới phức tạp

Phát biểu mở đầu cuộc hội đàm, Thủ tướng Takaichi bày tỏ mong muốn nâng tầm quan hệ song phương, nhấn mạnh rằng việc duy trì quan hệ bền chặt giữa Tokyo và Seoul là yếu tố then chốt đối với ổn định khu vực trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng biến động. “Bắt đầu từ chuyến thăm này, tôi hy vọng mối quan hệ Nhật Bản - Hàn Quốc sẽ được đưa lên tầm cao mới”, bà nói.

Đối với Tổng thống Lee Jae Myung, đây là lần gặp thứ ba với Thủ tướng Takaichi và là chuyến thăm Nhật Bản thứ hai của ông kể từ cuộc hội đàm với cựu Thủ tướng Shigeru Ishiba hồi tháng 8 năm ngoái. Tại cuộc gặp, ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải hướng tới tương lai, bất chấp những vấn đề tồn tại giữa hai nước.

“Trong một trật tự quốc tế ngày càng phức tạp và biến động nhanh, chúng ta phải nỗ lực hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn”, ông Lee nói. “Hợp tác giữa hai quốc gia của chúng ta quan trọng hơn bao giờ hết”.

Nhắc lại dấu mốc 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm ngoái, Tổng thống Hàn Quốc cho rằng cuộc gặp tại Nara mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vun đắp các yếu tố tích cực trong quan hệ song phương trong 60 năm tới. “Bằng cách phát huy những mặt tích cực và quản lý thận trọng các yếu tố bất tiện, tiêu cực, chúng ta có thể cùng nhau xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn”, ông nói.

Khẳng định đà cải thiện quan hệ

Kể từ cuộc gặp đầu tiên tại Hàn Quốc vào mùa thu năm ngoái, hai nhà lãnh đạo - đại diện cho những xu hướng chính trị khác nhau ở hai nước - đã tạo được nền tảng hợp tác tích cực. Trong hai ngày làm việc tại Nara, quê hương của Thủ tướng Takaichi, hai bên hướng tới việc thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trên nhiều lĩnh vực.

Sau bước cải thiện quan hệ dưới thời cựu Thủ tướng Fumio Kishida năm 2023, đà tích cực trong quan hệ Nhật - Hàn vẫn được duy trì, bất chấp sự thay đổi chính quyền tại Seoul. Những lo ngại về khả năng tái diễn căng thẳng song phương phần nào được xua tan khi Tổng thống Lee theo đuổi cách tiếp cận ngoại giao “thực dụng”, tạm gác các vấn đề nhạy cảm và ưu tiên ổn định khu vực cũng như hợp tác sâu sắc hơn với đồng minh chung là Mỹ.

Theo Cố vấn An ninh Quốc gia Hàn Quốc Wi Sung-lac, nội dung thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo sẽ bao trùm nhiều vấn đề xuyên quốc gia, từ hợp tác phòng chống tội phạm, trí tuệ nhân tạo, giao lưu nhân dân cho đến kinh tế. Giới chức Nhật Bản cho biết không có kế hoạch ký kết văn kiện chính thức trong chuyến thăm này.

Yếu tố Trung Quốc và những toan tính chiến lược

Trung Quốc được dự đoán sẽ là chủ đề quan trọng trong các cuộc trao đổi, dù nội dung cụ thể có thể không được công bố. Quan hệ Nhật - Trung tiếp tục căng thẳng kể từ phát biểu của Thủ tướng Takaichi hồi tháng 11 liên quan đến kịch bản eo biển Đài Loan. Gần đây nhất, Bắc Kinh đã công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với vật liệu lưỡng dụng, làm dấy lên thêm lo ngại trong khu vực.

Trong khi đó, Tổng thống Lee Jae Myung vừa kết thúc chuyến thăm 4 ngày tới Trung Quốc, trong đó có các điểm dừng tại Bắc Kinh và Thượng Hải, cùng đoàn doanh nghiệp đông đảo. Trước lời kêu gọi của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về việc “đứng về phía đúng đắn của lịch sử”, ông Lee đã lựa chọn cách tiếp cận trung lập, “chờ đợi và quan sát”, nhằm tránh tác động tiêu cực tới nền kinh tế Hàn Quốc vốn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc.

“Có người có thể cho rằng cách tiếp cận này là thiếu trách nhiệm”, ông Lee nói trong một cuộc phỏng vấn với NHK. “Nhưng liệu lập trường của Hàn Quốc có thực sự thay đổi hay cải thiện được tình hình hiện nay hay không? Trong hoàn cảnh hiện tại, vai trò của riêng Hàn Quốc không thể xoay chuyển cục diện”.

Chuyến thăm Nara của Tổng thống Hàn Quốc cũng mang ý nghĩa biểu tượng khi thành phố này từng là kinh đô đầu tiên của Nhật Bản. Theo kế hoạch, ông và phu nhân sẽ tham quan chùa Horyu-ji - quần thể kiến trúc gỗ cổ nhất còn tồn tại trên thế giới - trong khuôn khổ chuyến thăm nhằm tăng cường giao lưu văn hóa và hiểu biết lẫn nhau giữa hai quốc gia.